Breaking news
07-03-2018 : 06:24:26

"फोर्ब्ज"च्या अब्जाधीशांच्या यादीत ट्रम्प 222 क्रमांकांनी गडगडले

04-03-2018 : 10:27:14

महाराष्ट्रातच राहा! मुलानेच घातली नारायण राणेंना गळ

04-03-2018 : 10:26:55

राज्यात यंदा समाधानकारक पावसाची शक्यता-हवामान खाते

04-03-2018 : 10:26:43

संत तुकाराम महाराजांचा 369वा बीज सोहळा देहुत संपन्न

16-02-2018 : 09:34:55

देशातील रबर उद्योग बंद पडण्याच्या मार्गावर, ‘कार्बन ब्लॅक’चा तुटवडा

15-02-2018 : 10:42:52

श्री विश्वेश्वर शिक्षण प्रसारक मंडळ आलमला या संस्थेला कै. मातोश्री गुंडाबाई भातांब्रे स्मृती पुरस्कार मिळाला, या पुरस्काराने बसवराज धाराशिवे श्री विश्वेश्वर शिक्षण प्रसारक मंडळाचे सचिवांना सन्मानीत करताना पंजाबचे मा. राज्यपाल श्री शिवराजजी पाटील चाकुरकर, ह.भ. प. गहिनीनाथ महाराज, मा. खा. गोपाळराव पाटील, डॉक्टर भातांब्रे, शैलेश पाटील, लोहारे गुरुजी, मोतीपवळे सर आदी.....

14-02-2018 : 10:49:33

नाशिकमधून लढण्याचा भाजपचा आग्रह राणेंना अमान्य

14-02-2018 : 10:49:01

समविचारी पक्षाबरोबरच राहण्याची राष्ट्रवादीची भूमिका- शरद पवार

10-02-2018 : 10:44:28

राज्यभरातील दस्त नोंदणी, आधार केंद्र ठप्प

10-02-2018 : 10:35:58

अमिताभ बच्चन लीलावती रुग्णालयात दाखल

10-02-2018 : 10:35:31

न्या. लोया मृत्यू : एसआयटी चौकशीची मागणी, कॉंग्रेससह 13 पक्षाच्या नेत्यांनी घेतली राष्ट्रपतींची भेट

10-02-2018 : 10:22:37

आलमला येथील ब्ल्यु बर्ड ज्युनिअर सायन्स कॉलेजला क्रॉपसायन्सची मान्यता

05-02-2018 : 11:07:26

राजस्थानच्या निकालातून सत्ताधाऱ्यांविरोधात संदेश ; सचिन पायलट यांचा टोला

05-02-2018 : 11:07:15

आर्थिक दुरवस्था मान्य करण्यास सरकारचा नकार- चिदंबरम

05-02-2018 : 11:06:42

सानिया मिर्झा दुखापतीमुळे दोन महिने टेनिसपासून दूर

बाल आहार

Image


मुल जन्माला आल्याबरोबर त्याचा आहार फक्त दुधाचा असतो आणि वर्षाचं झाल्यावर, जवळजवळ सगळाच आहार मोठ्या माणसासारखा असतो. मधल्या काळात दुधाची गरज कमी होत जाते आणि इतर पदार्थ पचवण्याची शक्ती वाढत जाते.

याच काळात मुलाच्या आवडी निवडीही विकसित होत असतात. अशा सर्व गोष्टींचा एकत्र विचार करून, संपूर्ण दुधाच्या आहारावरून मुलाला पूर्ण घन आहारावर आणण्याची क्रिया हळू हळू त्याच्या तब्बेतीच्या आणि स्वभावाच्या कलानं, योग्य त्या पदार्थानी आणि एक वर्षाचा होण्यापूर्वी पूर्ण होईल अशा तऱ्हेने वेळीच चालू करावी लागते. मूल एक वर्षाचं झाल्यावर त्याला मोठया माणसासाठी बनवलेला रोजचा साधा जेवणाचा आहार पचविता येतो.

मूल वर्षाचं झाल्यावर त्याच्यासाठी वेगळं खाणं बनवण्याची जरूरी नाही.
मूल ३ महिन्याचं होईपर्यंत त्याचा आहार पूर्णपणे दूधच असतो. नंतर मात्र सैलसर दाट पदार्थ द्यायला सुरूवात करायला हवी. ही सुरूवात आताच (इतक्या लवकर) करायची कारणं अशी, की याच काळात मूल चोखण्याची क्रिया विसरून चघळून, चावून गिळण्याची क्रिया शिकत असतं. त्या शिक्षणाला प्रोत्साहन मिळावं आणि सराव व्हायला हवा म्हणून. हळूहळू मुलांच्या आवडी निवडीही तयार होत असतात. वयाच्या ६ महिन्या नंतर मुलाला एखादा पदार्थ आवडला नाही, तर तो त्या पदार्थाकडं वळूनही पहात नाही, स्पष्ट विरोध करतो. म्हणून, अशी समज येण्यापूर्वीच आपण आता आयुष्यभर जे पदार्थ मुलाच्या आहारात प्रमुख म्हणून वापरणार आहोत त्या पदार्थाची ओळख करून देणं आवश्यक ठरतं. नंतर सवयीमुळं आवड आपोआपच निर्माण होते.

आईच्या दुधाखेरीज वरच्या कोण्त्याही पदार्थाची ‘चव’ मुलाच्या जिभेला मुद्दाम ‘लावावी’ लागते, भात, गहू यांच्या नेहमीच्या पदार्थाच्या चवी जशाच्या तशा ‘आवडणं’ नेहमीच सहजपणे होत नसल्यानं, त्याची अशी ओळख करून देऊन आवड निर्माण करावी लागते. तीन महिने पूर्ण झाल्यावर टोमॅटो सूप, पालक सूप व संत्री मोसंबीचा रस इ. पातळ पदार्थ सु डिग्री करावे. हे नवीन पदार्थ सु डिग्री करतांना दर आठवडयाला कोणताही एक व पहिल्या दिवशी थोडा व मग वाढवत जाऊन आठवडयाच्या शेवटी एकावेळी जेवढा घेईल तेवढा द्यायला हरकत नाही. पदार्थ तयार करताना आणि पाजताना मात्र स्वच्छतेचं काटेकोर पालन केलं पाहिजे. हे पदार्थ भुकेपेक्षा चवीसाठी आणि थोडया प्रमाणात लोह आणि जीवनसत्वं यांच्या साठी उपयोगी पडतात.

चार महिन्यापासून भाताची पेज किंवा भात आणि मूग डाळ अशा मिश्रणाची खीर असे पदार्थ, एक भूक भागेल इतके द्यायला सुरूवात करवी. खिमट करण्याकरता तांदूळ व डाळ (मूग, तूर) याचं चारास एक या प्रमाणात मिश्रण घेऊन त्यांचा भाजून रवा काढून ठेवावा. जरूर तेव्हा शिजवून तूप-मीट घालून न गाळता चमचा वाटीनं भरवावं. काही मुलांच्या बाबतीत, ४ थ्या महिन्याच्या सुरूवातीला चोखण्याची क्रिया अद्याप जोरदार असल्यानं, त्यांना ही दाट खीर नीटशी खाता येत नाही. अशा वेळी पदार्थ थुकल्यासारखं दिसतं. याचा अर्थ, मुलाला तो आवडला नाही असा काढू नये. १-२ आठवडयातच परत तो पदार्थ भरवून त्याला खायला जमतंय का, ते पहावं. लवकरच त्याला ते चघळून खायला आणि गिळायला जमतं आणि भरवण्याचं काम सहज सोपं होतं. मधल्या काळात निराश न होता वरचेवर प्रयत्‍न करून पहात रहावं. पोट बिघडलं असतांना सुध्दा तादुंळ-डाळ हा आहार मात्र पचवायला अतिशय हलका असल्यानं चालू ठेवायला हरकत नाही.

रोज नवे नवे पदार्थ द्यायला हरकत नाही पण ते पदार्थ चविष्ट आणि आकर्षक कसे बनतील याकडं लक्ष द्यावं. अर्थात्‌ ते रोजच्या पदार्थांपैकीच असावेत. करायला फार वेळ लागू नये. वेगवेगळेपणानं कंटाळवाणे कसे होणार नाहीत हेही पहावं.

मूल जन्माला आल्याबरोबर त्याचा आहार फक्त दुधाचा असतो आणि वर्षाचं झाल्यावर, जवळजवळ सगळाच आहार मोठ्या माणसासारखा असतो. मधल्या काळात दुधाची गरज कमी होत जाते आणि इतर पदार्थ पचवण्याची शक्ती वाढत जाते.

मोठया माणसांप्रमाणेच लहानांनाही ‘चेंज’ हवा असतो!
कोणताही पदार्थ केला की मुलाला देण्याआधी त्याची चव आईनं स्वतः चाखून पहावी. तसेच तपमानही फार गरम अथवा गार नाही ना, हे पहावं. हे करतांनाही ‘स्वच्छता’ पूर्वी इतकीच चालू ठेवायला हवी. मुलांच्या हातात त्यांचं खाणं देतांना, ते पदार्थ स्वच्छ स्थितीतच त्यांच्या तोंडात जात आहेत ना हे पहात तिथंच बसून लक्ष ठेवणं जरूरीच असतं. नाहीतर अस्वच्छ होऊन पदार्थ पोटात गेल्यावर जुलाब न झाले तरच नवल! अशा जुलाबांमुळं बाळाला अमुक पदार्थ पचला नाही, परत द्यायला नको असे गैरसमज होतात.

६ महिन्यानंतर दोन भुका वरच्या खाण्याच्या असाव्यात. आता तांदुळ डाळीच्या रव्यांच खिमट उकडलेल्या, पूर्ण कुसकरता येतील अशा भाज्या (उदा. बटाटा, दुध्या इ.) घालून घट्‍ट करता येईल. नाचणी, गहू, साबूदाणा वगैरेंची खीर, केळं सफरचंद, चिक्‍कू वगैरे घट्‍ट फळ, बिस्किटं, अंडयाचा पिवळा बलक यापदार्थांनी दुसरी भूक भागवावी.

९ व्या महिन्यानंतर ३ वेळा असं वरचं खाणं द्यायला हरकत नाही. १ वर्षानंतर ४ वेळा वरचं खाणं अन्‌ कपभर दूध इतकं पुरे. यासाठी कोणत्याही विशिष्ट वेळापत्रकाची अन्‌ मोजणीची जरूरी नाही. प्रत्येक मुलासाठी त्या त्या आईनं आपापलं वेळापत्रक, कोणते पदार्थ, किती द्यावं हे मुलाच्या प्रतिसादावर पाहून बसवावं.

सर्वसाधारणप्रमाणे आहाराचा कार्यक्रम खालीलप्रमाणे असावा
३ महिन्याला फळांचे रस (संत्र, मोसंब), भाताची पेज, सार, भाजीची सूपस्‌.
४ महिन्याला नाचणीची खीर, भात डाळीचं खिमट/खीर
६ महिन्याला हेच पदार्थ जरा दाट करून, भाज्या, केळं किंवा बटाटा शिजवून त्यात दूध साखर किंवा दही मीठ घालून.
७ महिन्याला अंड, पिवळा बलक आवडेल आणि पचनाला झेपेल तसा, रव्याची खीर, भातात कडधान्यं एकेक करून शिजवून.
८ महिन्याला भात वरण, इडली, उपमा, शिरा, सांजा, रव्याची खीर इ. पदार्थ मऊ करून शिवाय घरचे पदार्थ मऊ करून, भाज्या, आमट्या, उसळी.
यानंतर हळू हळू सर्वच पदार्थ. त्यातले तिखट, मसालेदारपणा वगळता सर्वकाही, बारीक करून (दात नाहीत म्हणून) पोटभरपण ४ भागात विभागून. १ वर्षानंतर हेच पदार्थ फक्त (इतर खास पदार्थ क्वचित प्रसंगानुसार)
६ महिन्याच्या आत कोणतेही मांसाहारी पदार्थ देऊ नयेत.

पदार्थ नक्‍कीच ताजे अन्‌ स्वच्छ असावेत. मुलाला देताना वाटीत उरेल इतकं घ्यावं म्हणजे नक्‍की त्याला ‘किती पुरतं? याचा अंदाज बांधता येईल. प्रत्येक खाण्यात उगीचच साखर घालून त्याला एकच गोड चव आणून त्या चवीच्या आधारानं पदार्थाची आवड लावू नये. स्वतंत्र चवींची आवड निर्माण होणं यामुळं कठीण जातं. साखर खाण्यामुळं होणारे दुष्परिणाम होतात ते वेगळेच.

चरबीयुक्त अशा पदार्थाची (साय, लोणी, तूप, बटर) मुलाला फारशी जरूरी नसते. ते फार घालू नयेत.

बाळ वर्षाचा झाल्यावर त्याच्यासाठी स्वतंत्र वेगळं काही शिजवायला लागू नये. इथपर्यंत त्यापूर्वीच पोचायचं आणि वर्षाच्या आतच कपानं किंवा भांडयानं दूध प्यायला शिकवायचं. असं सगळं लक्षात ठेवून करत गेलं, म्हणजे ही सगळी क्रिया अगदी सुरळीत होते. यातले अडथळे आधीच ओळखून टाळले म्हणजे हयातला आनंदही अनुभवता येतो.
बाळाच्या वाढीचे टप्पे
सदृढ हसतं खेळतं बाळ वाढताना पाहाण्यात, त्याचं निरीक्षण करण्यात एक वेगळांच आनंद मिळतो. हे पहातांना जीवनिर्मिती आणि त्याचा आपोआप घडणारा विकास पाहून निसर्गाची कमाल वाटत रहाते. कित्येक गोष्टी शास्त्राला समजत गेल्यात पण तरीसुध्दा अद्याप कित्येक गोष्टी अशा आहेत की त्यांची उत्तरं सापडलेली नाहीत. शेवटी सर्व गोष्टी निसर्गच करतो असं उत्तर येत आणि आपलं शास्त्र किती अपुर्‍या ज्ञानावर उभं आहे ते लक्षात येतं.

समज, जाण, आकलन शक्ती, आणि वाढत्या, हालचालीं याकडं शास्त्र समजून किंवा शास्त्रात न डोकावता पाहिलं तरी आनंदच मिळतो. मुलांची शारीरिक आणि मानसिक स्थिती नेहमीच प्रगतीच्या वाटेवर असल्याने परत मार्ग वळून त्याचा आनंद घेता येत नाही म्हणुन वेळेलाच त्या त्या गंमतीचा आनंद लुटावा. शक्य तर या आठवणी जपाव्यात (लिखाण, फोटो, फिल्म इ. रूपांनी)

मुलांची शरीरिक वाढ:
शारीरिक वाढीचा वेग पहिल्या ३ महिन्यात जेवढा असतो. तेवढा पुन्हा कधीही नसतो. बाळ जन्मत: जितक्या वजनाचं असतं त्याच्या दुप्पट ४ महिन्यात होतं. साधारणपने पहिले १० दिवस प्रथम वाढत १००-११० दिवसात मूल जन्मवजनाच्या १०० टक्के वाढतं. म्हणजेच दुप्पट होतं. अशाच प्रकारची वाढ आईच्या पोटात असतांना शेवटच्या काही दिवसात होते. त्यामुळं वाढ चांगली होत असलेली जी मुलं अपुरे दिवस भरून जन्माला येतात, त्यांची नीट काळजी घेतली तर झपाटयानं वाढतांना दिसतात.

मुलाचं जन्मत:चं वजन, त्याची पोटात झालेली वाढ आणि त्याच्या आई वडिलांची शारीरिक ठेवण, आहार व आजारपण यावर मुलाची भविष्यातली वजन उंचीची वाढ ठरत असते. पोटातच ज्या बाळाची वाढ सुरूवातीपासूनच खुरटाली आहे, आणि ज्यांचे पालक, आणि घराण्यातच सर्वजण छोटया चणीचे आहेत अशांची वाढ जन्मानंतर झपाटयान होत नाही. यासाठी फारसे उपायही नसतात. याउलट आई-वडील चांगले धिप्पाड असतील अणि बाळाची पोटात वाढ झाली असेल तर ते बाळ झपाटयान वाढतं आणि त्याच्याच वयाच्या छोटया बाळाशी तुलना केल्यास खूपच मोठ वाटतं. सहाजिकच छोटया मुलाच्या पालकांना आपलंही मूल असंच व्हावसं वाटतं. त्यासाठी खर्चिक उपाय योजायलाही ते तयार होतात. पण मुळातच त्यांनी ठेवणच लहान असल्यानं या उपायांचा फायदा होत नाही हे लक्षात घेऊन अशा प्रयत्‍नात पैसे आणि वेळ वाया घालवू नयेत.

४ महिन्यानंतर वाढीचा वेग थोडासा कमी होतो पण तरी बराच चांगला रहातो. आणखी ३ महिने तरी. या काळात बाळ चांगलंच बाळसेदार दिसू लागतं. खरं तर ही फक्त आईच्या दुधाचीच किमया असते. बाकीच्या गोष्टींमुळं बाळाचं वजन वाढत नसतं. पण यावेळी ज्या ज्या इतर गोष्टी बाळाला दिल्या जातात उदा. टॉनिकचे, व्हिटॅमिनचे थेंब, गुटया किंवा आणखी काही उपाय, उदा. मसाज, तेल लावणं, इ. यांना बाळाला बाळसं आणण्याचं श्रेय मिळतं आणि अंगावरच्या दुधाला श्रेय द्यायचं सर्वचजण विसरतात.

अंगावरच दूध ज्या मुलाला भरपूर मिळतंय अशा मुलाचं वजन वाढल्याशिवाय रहाणारच नाही अन्‌ दुधाशिवाय नुसते हे पदार्थ कधीच वजन वाढवणार नाही. हे ध्यानात घ्यावं. डोक्याचा आकार त्यातल्या मेंदूची वाढच दर्शवतो म्हणून त्याच्या वाढीकडं लक्ष ठेवायला हवं. जन्मतः बाळाच्या शरीराच्या आकाराच्या मानानं त्याचं डोकं खूप मोठं असतं. नंतर हळू हळू बाकीचं शरीरही वाढत जाऊन मोठेपणी डोकं शरीराच्या आकाराच्या १:८ या प्रमाणात रहातं.

बाळाच्या मेंदूची वाढ मोठेपणच्या मेंदूच्या तुलनेत ७५ टक्‍के जन्मतःच पूर्ण झालेली असते. राहिलेल्या २५ टक्‍क्यांपैकी ७५ ट्क्‍के पहिल्या काही महिन्यात तर उरलेली पुढच्या एक दोन वर्षात होत असते. मूल दोन वर्षाचं होईतो जवळ जवळ संपूर्ण वाढ होत आलेली असते. तर ५ व्या वर्षी मेंदू आकारानं आणि त्याच्या कार्यक्षमतेनं पूर्ण वाढलेला असतो. म्हणजेच वयाची पहिली ५ वर्ष मेंदूच्या कार्याच्या आणि वाढीच्या दृष्टीन फारच महत्वाची धरायला हवीत. याकाळात मेंदूला कोणत्याही प्रकारची गंभीर इजा झाल्यास त्याचे परिणाम फार दूरगामी आणि कायमस्वरूपी होतात. या वाढत्या मेंदूच्या कार्याचं प्रतिबिंब बाळाच्या हालचाली, नवनवीन कौशल्य, समज बोलणं यातून दिसत असतं. या गोष्टी ठरवलेल्या योग्य वेळी होतांना दिसल्या म्हणजेच मेंदूची वाढ आणि विकास योग्य तऱ्हेने होत असल्याचा आणि शरीर त्याला साथ देत असल्याची खात्री होते. म्हणूनच वेळोवेळी बाळ, वाढ आणि विकासाचे टप्पे योग्य तऱ्हेने पार करतंय ना हे पाहिलं जातं.

पहिल्या वर्षभरात दर महिन्याला बाळाची वाढ अन्‌ विकास नीट होत आहे ना हे पहावं. नंतर दर ३ महिन्यांनी अन्‌ २ वर्षानंतर दर ६ महिन्यांनी त्यादृष्टीनं पहावं. दुसऱ्या वर्षानंतर मूल दर वर्षी साधारणपणे दीड ते दोन किलो वजनान तर ६ ते ८ सेमी. उंचीनं वाढतं. याप्रमाणं वयात येण्याच्या जोरदार वाढीच्या टप्प्यांपर्यंत असचं वाढतं. बाळाच्या अशा नैसर्गिक वाढीबद्दल काही माहिती समजावून घेण्यासारखी आहे. जरी वाढ आणि विकास यांचे वयानुसार काही अंदाज दिलेले असतात तरी तसेच ते सर्व मुलांमध्ये त्याच वयाला दिसतील असं नाही.

Source

0 Comments

Leave a reply

आपला इ मेल आयडी कुठेही प्रसिद्ध केला जाणार नाही. आपली प्रतिक्रिया थोड्यावेळाने वेबसाइटवर दिसणार आहे. कृपया प्रतिक्रिया व्यक्त करताना आक्षेपार्ह शब्दाचा वापर करू नये. आक्षेपार्ह शब्दाचा वापर केला असेल तर अश्या प्रतिक्रिया वेबसाइटवर दिसणार नाहीत याची नोंद घ्यावी.
All fields are required.
मराठी / इंग्रजी साठी CTRL+G प्रेस करा (Toggle Key)


Can't read the above security code? Refresh